Je schildklier is misschien klein, maar hij heeft een grote invloed op hoe jij je voelt. Dit vlindervormige orgaan zit aan de voorkant van je hals en maakt hormonen die onder andere je stofwisseling helpen regelen. Daardoor kan het invloed hebben op je energie, gewicht, hartslag, temperatuur, humeur en zelfs je concentratie. Werkt dit orgaan te snel of juist te langzaam? Dan kun je dus klachten krijgen die je dagelijks leven verstoren. Op deze pagina lees je wat de symptomen en behandelingen zijn.
Wat doet je schildklier eigenlijk?
De schildklier maakt schildklierhormonen aan. Die hormonen kun je zien als een soort gaspedaal voor je lichaam. Staat het gaspedaal te zacht, dan werkt alles wat trager. Staat het te hard, dan voelt je lichaam juist alsof het continu in de hoogste versnelling staat. Het lastige is dat klachten door de schildklier vaag beginnen. Je bent moe, prikkelbaar, komt aan of valt af, slaapt slecht of voelt je gewoon “niet jezelf”. Daardoor denken veel mensen eerst aan stress, drukte, overgangsklachten of een tekort aan vitamines. Toch is het slim om dit orgaan serieus te nemen als klachten blijven aanhouden. Zeker wanneer meerdere signalen tegelijk voorkomen, kan een controle bij de huisarts duidelijkheid geven.
Symptomen van een trage werking
Bij een trage schildklier, ook wel hypothyreoïdie genoemd, maakt je lichaam te weinig schildklierhormoon aan. Daardoor kan je stofwisseling vertragen. Je kunt je moe en sloom voelen, sneller koud zijn, aankomen zonder duidelijke reden of last krijgen van obstipatie. Ook een droge huid, haaruitval, spierpijn, somberheid en concentratieproblemen kunnen voorkomen. Volgens de NHG-richtlijn zijn klachten zoals vermoeidheid, kouwelijkheid, gewichtstoename en traagheid passend bij een traag werkende schildklier, maar ze zijn niet altijd heel specifiek. Dat betekent dat je niet alleen op gevoel kunt weten of je schildklier de oorzaak is. Veel klachten lijken namelijk op klachten die ook bij andere aandoeningen passen. Daarom is bloedonderzoek belangrijk.
Symptomen van een snelle werking
Een snelle schildklier, ook wel hyperthyreoïdie genoemd, werkt juist te hard. Je lichaam krijgt dan te veel schildklierhormoon. Dat kan voelen alsof je lijf steeds “aan” staat. Je kunt last krijgen van hartkloppingen, zweten, trillen, onrust, prikkelbaarheid, slecht slapen en afvallen terwijl je normaal eet. Ook diarree, spierzwakte en een gejaagd gevoel kunnen erbij horen. Ook afvallen, een snelle hartslag, veel zweten en onrust zijn klachten die kunnen passen bij een te snel werkende schildklier. Sommige mensen merken vooral lichamelijke klachten, terwijl anderen vooral emotioneel uit balans raken. Juist daardoor kan een snelle soms worden verward met stress of paniekklachten. Laat het dus controleren als je klachten nieuw zijn, toenemen of niet goed te verklaren zijn.
Wanneer laat je dit orgaan controleren?
Als je al een tijdje rondloopt met onverklaarbare vermoeidheid, hartkloppingen, gewichtsverandering, kouwelijkheid, overmatig zweten of stemmingswisselingen, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Die kan beoordelen of bloedonderzoek nodig is. Bij zo’n onderzoek wordt vaak gekeken naar TSH en soms ook naar vrij T4. Bij een trage variant is TSH vaak verhoogd, terwijl TSH bij een snelle schildklier juist laag is. Ook bij een zwelling in de hals, slikklachten of een voelbare knobbel is het verstandig om je huisarts te bellen. Een vergrote schildklier wordt ook wel struma of krop genoemd en kan voorkomen bij een trage, snelle of normaal werkende versie.
Mogelijke oorzaken van schildklierproblemen
Schildklierproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Een trage schildklier ontstaat door de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunziekte waarbij dit orgaan ontstoken raakt. Daardoor kan dit orgaan op den duur minder goed gaan werken. Een snelle schildklier kan onder andere ontstaan door de ziekte van Graves, waarbij het afweersysteem dit orgaan stimuleert om te veel hormoon te maken. Ook knobbels in dit orgaan kunnen soms invloed hebben op de werking. Wat de oorzaak ook is, het is belangrijk om niet zelf te gaan experimenteren met supplementen of hoge doseringen jodium. Wat voor de één helpt, kan voor de ander juist verkeerd uitpakken.
Behandeling bij een trage schildklier
Bij een trage schildklier bestaat de behandeling meestal uit levothyroxine. Dat is een medicijn met schildklierhormoon dat aanvult wat je lichaam te weinig maakt. De juiste dosering vinden kan even duren, omdat je lichaam tijd nodig heeft om te reageren en bloedwaarden opnieuw gecontroleerd moeten worden. Het LUMC beschrijft levothyroxine als de behandeling bij Hashimoto en geeft aan dat dit meestal op een lege maag wordt ingenomen. Veel mensen merken na verloop van tijd verbetering, maar dat gebeurt niet altijd van de ene op de andere dag. Geduld en goede controle zijn belangrijk. Blijf klachten daarom bespreken met je arts, ook als je al medicijnen gebruikt.
Behandeling bij een snelle schildklier
Bij een snelle schildklier hangt de behandeling af van de oorzaak, je klachten, je leeftijd, je gezondheid en bijvoorbeeld een eventuele zwangerschapswens. Mogelijke behandelingen zijn medicijnen die dit orgaan remmen, radioactief jodium of een operatie waarbij een deel van dit orgaan wordt verwijderd. Bij de ziekte van Graves kan behandeling met medicijnen, radioactief jodium of een operatie worden overwogen. Omdat een snelle schildklier invloed kan hebben op je hart en algemene gezondheid, word je hiervoor vaak doorverwezen naar een specialist.
Wat kun je zelf doen?
Je kunt je schildklier niet verbeteren met gezonder eten, maar je kunt je lichaam wel ondersteunen. Zorg voor regelmaat, voldoende slaap, ontspanning en voeding die bij je past. Wees voorzichtig met supplementen die beloven dit orgaan te resetten of je hormonen snel in balans te brengen. Zeker jodium, kelp en afslankproducten kunnen invloed hebben op dit orgaan en zijn niet altijd veilig. Het belangrijkste wat je zelf kunt doen, is je klachten serieus nemen. Houd bij wat je merkt, wanneer het begon en of er schildklierproblemen in je familie voorkomen. Neem die informatie mee naar je huisarts. Ben je zwanger, wil je zwanger worden of gebruik je al schildkliermedicatie? Bespreek klachten dan extra snel met je arts. Schildklierhormonen zijn namelijk belangrijk voor jou en je baby.
Hoe zit het met de vergoeding via de zorgverzekering?
Onderzoek en behandeling van je schildklier worden vaak vergoed vanuit de basisverzekering, bijvoorbeeld een bezoek aan de huisarts, bloedonderzoek, specialistische zorg en veel voorgeschreven medicijnen. Houd er wel rekening mee dat voor sommige zorg, zoals bloedonderzoek, medicijnen of een afspraak in het ziekenhuis, je eigen risico kan gelden. Voor medicijnen kan soms ook een eigen bijdrage gelden, afhankelijk van het middel en je zorgverzekering. Controleer daarom altijd je polis of vraag het na bij je zorgverzekeraar. De Rijksoverheid geeft aan dat de meeste voorgeschreven medicijnen via de zorgverzekering worden betaald, maar dat dit per medicijn kan verschillen.
