Lipoedeem is een aandoening die invloed kan hebben op je dagelijkse leven. Het duurt soms jaren voordat iemand ontdekt dat er sprake is van lipoedeem. Dikkere benen worden bijvoorbeeld aangezien voor overgewicht, terwijl afvallen bijna geen verschil lijkt te maken. Ook pijn, een zwaar gevoel en snel blauwe plekken krijgen kunnen lange tijd worden gezien als klachten waar je maar mee moet leren leven. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor lipoedeem en zijn er verschillende manieren om de klachten te verminderen. Een behandeling laat de aandoening niet zomaar verdwijnen, maar kan er wel voor zorgen dat je minder klachten ervaart en makkelijker kunt bewegen. Verder kunnen bepaalde vormen van zorg onder voorwaarden worden vergoed door de zorgverzekering.
Wat is lipoedeem?
Bij lipoedeem is sprake van een abnormale verdeling en ophoping van vetweefsel. De aandoening komt bijna alleen voor bij vrouwen en is meestal zichtbaar rond de benen, heupen en billen. Soms zie je het ook op de armen. Kenmerkend is dat de vetophoping vaak symmetrisch is. Beide benen of beide armen veranderen dus op ongeveer dezelfde manier. Lipoedeem is iets anders dan aankomen in gewicht. Afvallen kan natuurlijk wel invloed hebben op het overige lichaamsvet, maar het vetweefsel dat samenhangt met lipoedeem reageert vaak veel minder op een dieet en lichaamsbeweging. Daardoor kan er een opvallend verschil ontstaan tussen bijvoorbeeld het bovenlichaam en de benen. Het weefsel kan gevoelig of pijnlijk zijn. Sommige mensen ervaren een zwaar of gespannen gevoel in hun benen en krijgen snel blauwe plekken. De ernst van de klachten verschilt sterk per persoon.
Blijf bewegen met lipoedeem
Wanneer bewegen pijnlijk of zwaar aanvoelt, kan de verleiding groot zijn om het juist minder te doen. Maar beweging is juist belangrijk wanneer je lipoedeem hebt. Bewegen ondersteunt onder andere je conditie, spierkracht en mobiliteit en kan helpen om gewichtstoename te voorkomen. Je hoeft daarvoor niet ineens intensief te gaan sporten. Wandelen, fietsen en zwemmen kunnen bijvoorbeeld fijne manieren zijn om regelmatig in beweging te blijven. Vooral bewegen in water wordt door sommige mensen als comfortabel ervaren, omdat het lichaam daar minder zwaar wordt belast. Het belangrijkste is dat je een vorm van beweging vindt die je kunt volhouden. Elke dag een stuk wandelen kan uiteindelijk waardevoller zijn dan jezelf één keer per week door een training heen worstelen waarvan je vervolgens dagen moet herstellen.
Een gezond gewicht blijft belangrijk
Dat het vetweefsel bij lipoedeem niet zomaar verdwijnt door af te vallen, betekent niet dat gewicht helemaal geen rol speelt. Overgewicht kan naast lipoedeem bestaan en kan de belasting van gewrichten en benen verder vergroten. Een gezonde leefstijl blijft daarom belangrijk. Daarbij gaat het niet om extreme diëten waarmee je zo snel mogelijk kilo’s probeert kwijt te raken. Een gevarieerd voedingspatroon, genoeg beweging en een gewicht dat bij jou past zijn op de lange termijn veel belangrijker. Het kan frustrerend zijn wanneer je wel gewicht verliest, maar geen verschil ziet aan je benen of armen. Realiseer je dan dat dit juist bij lipoedeem kan passen. Het betekent niet automatisch dat je inspanningen geen effect hebben op je algemene gezondheid.
Compressiekleding kan klachten verminderen
Een veelgebruikte conservatieve behandeling bij lipoedeem is compressietherapie. Hierbij draag je bijvoorbeeld therapeutische elastische kousen die druk uitoefenen op het weefsel. Compressie kan onder andere worden ingezet om klachten zoals een zwaar gevoel en eventuele vochtophoping te verminderen. Het is belangrijk dat dit soort hulpmiddelen goed passen. Een strakke sportlegging is niet hetzelfde als medische compressiekleding. Laat je daarom adviseren door een deskundige wanneer compressietherapie onderdeel wordt van je behandeling. Ook huidverzorging, begeleiding bij bewegen en fysiotherapie kunnen afhankelijk van je klachten helpen. Welke combinatie zinvol is, verschilt per persoon en per stadium van de aandoening.
Is liposuctie een behandeling voor lipoedeem?
Bij ernstige klachten wordt regelmatig gesproken over liposuctie. Daarbij wordt een deel van het afwijkende vetweefsel operatief verwijderd. Voor sommige patiënten kan een gespecialiseerde liposuctiebehandeling zorgen voor een duidelijke vermindering van klachten en verbetering van de mobiliteit. Het is tegelijkertijd geen kleine cosmetische ingreep die je zomaar even laat uitvoeren. Wanneer liposuctie vanwege lipoedeem wordt overwogen, is een goede medische beoordeling belangrijk. Er moet onder andere worden gekeken naar de ernst van de aandoening, eerdere behandelingen en het te verwachten resultaat. Niet iedereen met lipoedeem komt voor dezelfde behandeling in aanmerking. Laat je daarom niet alleen leiden door ervaringen en voor-en-nafoto’s die je online tegenkomt, maar bespreek de mogelijkheden met een arts die ervaring heeft met deze aandoening.
Wat vergoedt de zorgverzekering bij lipoedeem?
De vergoeding van behandelingen bij lipoedeem kan ingewikkeld zijn. Vanuit de Nederlandse basisverzekering kan bepaalde medisch noodzakelijke zorg worden vergoed, maar dat betekent niet dat elke behandeling automatisch volledig wordt betaald. Denk bijvoorbeeld aan onderzoek en behandeling door een medisch specialist wanneer daarvoor een medische indicatie bestaat. Voor zorg uit de basisverzekering kan het eigen risico van toepassing zijn. Ook voor therapeutische elastische kousen en bepaalde andere hulpmiddelen gelden specifieke voorwaarden. Fysiotherapie wordt bij volwassenen niet onbeperkt vanuit de basisverzekering vergoed. Afhankelijk van de medische situatie en de gekozen aanvullende verzekering kan er wel een vergoeding beschikbaar zijn. Het is daarom verstandig om vóór het starten van een behandeltraject bij je zorgverzekeraar na te vragen welke voorwaarden precies gelden.
Voor liposuctie bij lipoedeem ligt vergoeding nog ingewikkelder. Een medische diagnose betekent niet dat de ingreep vanuit de basisverzekering wordt betaald. Zorgverzekeraars beoordelen of een behandeling aan de geldende voorwaarden voor verzekerde zorg voldoet. Vraag daarom vooraf om duidelijkheid en laat een formele aanvraag of machtiging indienen.
Laat lipoedeem goed onderzoeken
Heb je het vermoeden dat je lipoedeem hebt? Dan is het verstandig om niet zelf een diagnose te stellen. Dikke of pijnlijke benen kunnen namelijk verschillende oorzaken hebben. Een arts kan beoordelen of je klachten inderdaad bij lipoedeem passen en of aanvullend onderzoek nodig is. Een juiste diagnose kan ook belangrijk zijn voor eventuele vergoedingen. Zorgverzekeraars kunnen voorwaarden stellen aan wie de diagnose stelt, welke behandeling wordt gevolgd en door welke zorgverlener de behandeling wordt uitgevoerd.
