Heb je weleens het gevoel gehad dat je plotseling geen lucht meer kreeg, terwijl je eigenlijk prima in staat was om te ademen? Dat je hart bonkte in je borst, je handen begonnen te tintelen en je dacht dat je misschien flauw zou vallen? Grote kans dat je dan te maken had met hyperventilatie. Veel mensen schrikken enorm van zo’n aanval, omdat de klachten heel heftig kunnen voelen. Hyperventilatie is in de meeste gevallen onschuldig. Op deze pagina lees je alles wat je over hyperventilatie wil weten, hoe je ermee om kunt gaan en hoe je zorgverzekering je soms kan helpen bij de behandeling ervan.
Wat is hyperventilatie?
Hyperventilatie betekent letterlijk over-ademen. Je ademt dan sneller of dieper dan je lichaam nodig heeft. Daardoor adem je te veel koolstofdioxide uit. Juist dit stofje heb je in een bepaalde hoeveelheid nodig om je bloed in balans te houden. Als het koolstofdioxidegehalte te laag wordt, raken je hersenen en zenuwen een beetje in de war. Het resultaat is dat je lichaam allerlei alarmsignalen geeft, zoals benauwdheid, duizeligheid, tintelingen in je handen en voeten, een droge mond, hartkloppingen en soms zelfs het gevoel dat je flauw gaat vallen. Veel mensen denken tijdens een aanval dat er iets ernstig mis is, bijvoorbeeld een hartaanval. Dat maakt hyperventilatie extra beangstigend. Het is belangrijk om te onthouden dat het niet gevaarlijk is, ook al voelt het heel naar.
Wat zijn de oorzaken?
Er zijn verschillende oorzaken voor hyperventilatie. Soms is er een lichamelijke reden, bijvoorbeeld een longprobleem, maar in verreweg de meeste gevallen is spanning de boosdoener. Stress, angst en paniek zorgen ervoor dat je ademhaling onbewust versnelt. Ook oververmoeidheid, heftige emoties of plotseling schrikken kunnen een aanval uitlokken. Daarnaast zijn er mensen die last hebben van chronische hyperventilatie. Dat betekent dat je ademhaling bijna continu te snel of te diep is, waardoor je langdurig vervelende klachten kunt ervaren zoals vermoeidheid, een benauwd gevoel of concentratieproblemen.
Hoe herken je een hyperventilatieaanval?
Een hyperventilatieaanval komt vaak ineens opzetten. Je kunt last krijgen van snelle ademhaling, druk op de borst, duizeligheid, zweten en een gevoel van onwerkelijkheid. Sommige mensen voelen zich licht in het hoofd of ervaren tintelingen rond de mond. Dit alles kan heel beangstigend zijn en het gevoel geven dat je geen controle meer hebt over je lichaam. Wat veel mensen niet weten, is dat hyperventilatie en paniekaanvallen vaak hand in hand gaan. De klachten versterken elkaar! Doordat je in paniek raakt, ga je nog sneller ademen, waardoor de symptomen erger worden.
Tips om met hiermee om te gaan
Als je merkt dat je hyperventileert, probeer dan eerst rustig te blijven. Vertel jezelf dat het niet gevaarlijk is en dat het vanzelf weer overgaat. Het helpt om je aandacht te richten op je uitademing. Adem langzaam uit en wacht even voordat je weer inademt. Door rustiger te ademen, breng je het koolstofdioxidegehalte weer op peil. Sommige mensen vinden het prettig om in hun handen of tegen hun buik te ademen. Zo voel je beter hoe je ademhaling gaat. Je kunt ook proberen om je aandacht af te leiden. Tel bijvoorbeeld rustig achteruit of kijk om je heen en benoem wat je ziet.
Als je merkt dat stress vaak de aanleiding is, is het verstandig om ontspanningsoefeningen in je dagelijkse routine op te nemen. Denk aan yoga, ademhalingstraining of mindfulness. Deze technieken helpen je zenuwstelsel kalmeren, waardoor de kans op hyperventilatie kleiner wordt.
Wat kun je doen om dit te behandelen?
Wanneer je regelmatig last hebt van hyperventilatie, kan het helpen om samen met een professional te kijken hoe je je ademhaling beter onder controle krijgt. Fysiotherapeuten, ademtherapeuten of psychologen zijn vaak goed bekend met de behandeling van hyperventilatie. Een fysiotherapeut kan je leren hoe jij je middenrif gebruikt om rustig en gelijkmatig te ademen. Een psycholoog kan je helpen als angst of paniek een grote rol spelen. Door te begrijpen waar je klachten vandaan komen en hoe je ze zelf kunt beïnvloeden, voel jij je al snel zekerder.
Hoe zit het met hyperventilatie en je zorgverzekering?
Veel mensen weten niet dat de behandeling van hyperventilatie soms (gedeeltelijk) wordt vergoed vanuit de zorgverzekering. Heb je een aanvullende verzekering? Dan kan het zijn dat je recht hebt op een vergoeding voor ademhalingstherapie of fysiotherapie. Psychologische hulp wordt in bepaalde situaties vergoed vanuit de basisverzekering, bijvoorbeeld als er sprake is van een angststoornis. Daarvoor heb je wel een verwijzing nodig van je huisarts. Het is altijd slim om vooraf contact op te nemen met je zorgverzekeraar. Zo weet je precies wat wel en niet wordt vergoed en voorkom je financiële verrassingen achteraf.
Is hyperventilatie gevaarlijk?
Hoewel de klachten tijdens een aanval heel heftig kunnen zijn, is hyperventilatie op zichzelf niet gevaarlijk. Je lichaam past zich vanzelf aan en na een tijdje wordt je ademhaling weer normaal. Wel is het belangrijk om een arts te raadplegen als je twijfelt over de oorzaak van je klachten, of als je nog nooit eerder een aanval hebt gehad. Soms lijken andere medische problemen op hyperventilatie, zoals hartritmestoornissen of astma. Als je huisarts heeft vastgesteld dat het hyperventilatie is, kun je leren je klachten beter te herkennen en er mee om te gaan. Dat geeft vaak veel rust en vertrouwen.
Kun je hyperventilatie eigenlijk voorkomen?
Hyperventilatie helemaal voorkomen lukt niet altijd. Maar je kunt de kans op aanvallen wel verkleinen door goed voor jezelf te zorgen. Probeer stress niet te laten opstapelen. Neem op tijd pauze, slaap voldoende en beweeg regelmatig. Veel mensen merken dat sporten helpt om spanning los te laten en meer vertrouwen te krijgen in hun lichaam. Ademhalingsoefeningen kun je ook preventief toepassen. Door elke dag een paar minuten bewust rustig te ademen, train jij je lichaam om minder snel in een stressreactie te schieten.
